ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Μέρος Α
Το παρόν μέρος αφορά στη συστηματική χαρτογράφηση, ανάλυση και αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης του Μηχανισμού Επιδημιολογικής Επιτήρησης (Public Health Surveillance – PHS), στον εκ νέου σχεδιασμό και βελτίωσή του μέσω της αναδιαμόρφωσης των υφιστάμενων συστημάτων και της ανάπτυξης νέων, βασισμένων σε διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα.
Το υποέργο περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσεων για τη βελτίωση της οργάνωσης και λειτουργίας του Μηχανισμού PHS, εστιάζοντας στα εξής σημεία:
- Σχεδιασμός και εφαρμογή ολοκληρωμένων σχεδίων επιδημιολογικής επιτήρησης με εστίαση στην αποδοτικότητα και την ανταπόκριση σε σύγχρονες προκλήσεις Δημόσιας Υγείας.
- Ανάπτυξη ενός βιώσιμου οικοσυστήματος επιδημιολογικής επιτήρησης, το οποίο να ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ φορέων και τη συνεχή βελτίωση του συστήματος.
- Δημιουργία και διαχείριση επιμέρους δικτύων επιτήρησης (νοσοκομεία, εργαστήρια, κοινότητα), με στόχο τη συστηματική συλλογή δεδομένων και την αποτελεσματική διάχυση των αποτελεσμάτων.
- Υιοθέτηση νέων πηγών δεδομένων και εφαρμογή νέων καταγραφών επιδημιολογικής επιτήρησης, με ιδιαίτερη έμφαση στις εθνικές υπηρεσίες ψηφιακής υγείας.
- Οργάνωση του Μηχανισμού Επιδημιολογικής Επιτήρησης με τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα της συλλογής και διαχείρισης δεδομένων.
- Διαμόρφωση και υποστήριξη ενός συνόλου τυποποιημένων διαδικασιών που καλύπτουν όλες τις πτυχές λειτουργίας του μηχανισμού επιτήρησης.
- Διασφάλιση ποιότητας σε όλα τα στάδια της διαδικασίας συλλογής, ανάλυσης, καθαρισμού και επεξεργασίας δεδομένων, καθώς και στην παραγωγή και διάθεση αναφορών επιδημιολογικής επιτήρησης.
- Καθορισμός και εφαρμογή προτύπων ποιότητας που θα διασφαλίζουν την ακεραιότητα και αξιοπιστία των παραγόμενων αποτελεσμάτων.
- Διασφάλιση επαρκούς οργάνωσης και κατάρτισης του προσωπικού, μέσω της εισαγωγής σύγχρονων μεθοδολογιών εργασίας και συνεχούς εκπαίδευσης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
- Εφαρμογή προτύπων ποιότητας για τη διάθεση ανοικτών δεδομένων επιδημιολογικής επιτήρησης με διαφανή τρόπο.
Μέρος Β
Το παρόν μέρος επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και τη διαμόρφωση ενός καινοτόμου Ολοκληρωμένου Πλαισίου για την εφαρμογή του Συστήματος Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας (Public Health Emergency Preparedness and Response – PHEPR). Η ενότητα αυτή περιλαμβάνει τον αναλυτικό σχεδιασμό ενός σύγχρονου και ολοκληρωμένου συστήματος, βασισμένου σε μια εμπεριστατωμένη ανασκόπηση του υφιστάμενου πλαισίου και στις βέλτιστες πρακτικές των αντίστοιχων ευρωπαϊκών συστημάτων.
Στο πλαίσιο του υποέργου προβλέπονται τα εξής:
- Αξιολόγηση του τρέχοντος κανονιστικού και επιχειρησιακού πλαισίου, με στόχο την αποτύπωση των υπαρχουσών δυνατοτήτων και αδυναμιών του συστήματος ετοιμότητας.
- Σχεδιασμός ενός νέου Συστήματος Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας, το οποίο θα χαρακτηρίζεται από ευελιξία, αποτελεσματικότητα και προσαρμοστικότητα σε διαφορετικά σενάρια κρίσεων.
- Διαμόρφωση οργανωτικού μοντέλου λειτουργίας, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες για διυπουργική και διατομεακή συνεργασία, καθώς και για την ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο.
- Προσαρμογή του κανονιστικού και ρυθμιστικού πλαισίου, μέσω της ευθυγράμμισης με τα πρότυπα και τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να εξασφαλίζεται η συνοχή και η συμβατότητα με τα συστήματα άλλων κρατών-μελών.
- Ίδρυση και λειτουργία Διυπουργικής/Διατομεακής Επιτροπής Σχεδιασμού PHEPR, ως συντονιστικού οργάνου για τη διαμόρφωση στρατηγικών και τη διασφάλιση της πολυτομεακής συνεργασίας.
Μέρος Γ
Το αντικείμενο του συγκεκριμένου μέρους του έργου εστιάζει στη διαμόρφωση και επεξεργασία των απαιτούμενων νομικών και κανονιστικών ρυθμίσεων, οι οποίες θα υποστηρίξουν την υλοποίηση των προτεινόμενων παρεμβάσεων σε οργανωτικό και λειτουργικό επίπεδο.
Πιο συγκεκριμένα, οι δράσεις περιλαμβάνουν:
- Ανάπτυξη των απαραίτητων νομικών εργαλείων, όπως Υπουργικές Αποφάσεις (ΥΑ), Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (ΚΥΑ) και άλλες κανονιστικές πράξεις που θα αποτελέσουν τη βάση για τη θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου πλαισίου λειτουργίας.
- Αξιολόγηση των προτεινόμενων ρυθμίσεων, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωσή τους με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
- Διασφάλιση της νομικής ευθυγράμμισης των νέων ρυθμίσεων με τις υφιστάμενες αρμοδιότητες των φορέων και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
- Προώθηση των κατάλληλων κανονιστικών πράξεων, που θα διευκολύνουν τη διασύνδεση και συνεργασία μεταξύ εμπλεκόμενων φορέων, υποστηρίζοντας παράλληλα την ευελιξία και την αποτελεσματικότητα στην εφαρμογή του πλαισίου.
Περιγραφή φάσεων Υποέργου
Για την ολοκληρωμένη και αποτελεσματική υλοποίηση όλων των επιμέρους μερών του Υποέργου (Α-Γ), απαιτείται η ενδελεχής μελέτη και ανάλυση, σε λειτουργικό και επιχειρησιακό επίπεδο, των παρακάτω θεματικών:
- Θεσμικός, οργανωτικός και λειτουργικός σχεδιασμός του Μηχανισμού Επιδημιολογικής Επιτήρησης.
- Ανασχεδιασμός επιμέρους δικτύων επιτήρησης (νοσοκομεία, εργαστήρια, κοινότητα) και δημιουργία νέων, με στόχο τη συστηματική συλλογή δεδομένων και την αποτελεσματική διάχυση των αποτελεσμάτων. Ειδική έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην εφαρμογή του συστήματος επιτήρησης λοιμώξεων που σχετίζονται με την υγειονομική περίθαλψη (HAI/AMR Surveillance), με έμφαση στη μείωση των σχετικών κινδύνων και την ενίσχυση των μηχανισμών παρακολούθησης.
- Ανάπτυξη ενός πλαισίου διάθεσης ανοικτών δεδομένων επιδημιολογικής επιτήρησης (PHS Open Gate), συμπεριλαμβανομένου του πλαισίου διακυβέρνησης για τη λειτουργία και τη διαχείριση των σχετικών δεδομένων, σε συνάρτηση με τον ρόλο του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
- Μελέτη και αξιοποίηση σχετικών εφαρμογών και πρακτικών από το Σύστημα Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σκοπό την υιοθέτηση βέλτιστων λύσεων και την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας.
Φάση 0: Διοίκηση έργου
Στόχος είναι η εστίαση σε όλες τις πτυχές που σχετίζονται με τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την καθοδήγηση της ομάδας έργου. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει συνεχή παρακολούθηση της προόδου του έργου, με ιδιαίτερη έμφαση στην έγκαιρη ταυτοποίηση τυχόν αποκλίσεων από τον αρχικό προγραμματισμό. Αυτό επιτρέπει την άμεση λήψη των αναγκαίων διορθωτικών ενεργειών, ώστε να διασφαλίζεται η ακριβής τήρηση του καθορισμένου χρονοδιαγράμματος και να εξασφαλίζεται η ολοκλήρωση του έργου με επιτυχία. Η προληπτική αυτή διαχείριση συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της απόδοσης και στην επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων, παράλληλα με την τήρηση των προθεσμιών και των ποιοτικών στόχων του έργου.
Η Φάση «Διοίκηση έργου» αποτελεί μια οριζόντια, θεμελιώδη και απολύτως καθοριστική διαδικασία για την επιτυχή ολοκλήρωση του έργου. Περιλαμβάνει όλες τις απαιτούμενες ενέργειες και διαδικασίες που διασφαλίζουν την υλοποίηση του έργου σύμφωνα με το συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα, τον προϋπολογισμό και τα προκαθορισμένα πρότυπα ποιότητας. Συγκεκριμένα, η φάση αυτή εστιάζει:
- Στον σχεδιασμό των επιμέρους δράσεων και της συνολικής προσέγγισης υλοποίησης.
- Στην παρακολούθηση και τον έλεγχο της προόδου του έργου, με τη χρήση συστημάτων και εργαλείων που επιτρέπουν τη λεπτομερή αξιολόγηση της εξέλιξής του.
- Στην καθοδήγηση της ομάδας έργου, μέσω συντονισμένων ενεργειών που διασφαλίζουν την αποτελεσματική συνεργασία και την ευθυγράμμιση με τους στόχους του έργου.
- Στη συνεχή παρακολούθηση της πορείας υλοποίησης, ώστε να αναγνωρίζονται εγκαίρως τυχόν αποκλίσεις από τους στόχους και να λαμβάνονται οι κατάλληλες διορθωτικές ενέργειες.
Η βασική επιδίωξη αυτής της φάσης είναι η διασφάλιση της ομαλής υλοποίησης του έργου, η τήρηση των κρίσιμων χρονοδιαγραμμάτων και η επιτυχής ολοκλήρωση, σύμφωνα με τα προκαθορισμένα πρότυπα απόδοσης και ποιότητας.
Φάση 1: Χαρτογράφηση και ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης
Στόχος είναι η ακριβής και πολύπλευρη αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης στην Ελλάδα, του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου και των σχετικών πλαισίων αναφοράς για τον Μηχανισμό Επιδημιολογικής Επιτήρησης (PHS) και τα Συστήματα Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας.
Συγκεκριμένα:
- Η χαρτογράφηση της λειτουργίας και των διαδικασιών που εφαρμόζει ο ΕΟΔΥ σε σχέση με την επιτήρηση και την απόκριση σε κρίσιμα συμβάντα.
- Η χαρτογράφηση και η ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης των συστημάτωνεπιδημιολογικής επιτήρησης.
- Η χαρτογράφηση της λειτουργίας των κέντρων αναφοράς, των εργαστηρίων του δικτύου ΚΕΔΥ-ΠΕΔΥ του ΕΟΔΥ και των συνεργαζόμενων εργαστηρίων του ΕΟΔΥ, καθώς και των διαγνωστικών δυνατοτήτων των νοσοκομείων και των μεγάλων ιδιωτικών εργαστηρίων (που θα υποδειχθούν από την Αναθέτουσα Αρχή), συμπεριλαμβανομένης χαρτογράφησης αναφορικά με τη διασφάλιση ποιότητας στις εργαστηριακές μεθόδους που εφαρμόζουν.
- Η χαρτογράφηση της υφιστάμενης κατάστασης, των διαδικασιών και προτύπων, αναφορικά με την προετοιμασία και απόκριση στις απειλές και τα έκτακτα συμβάντα δημόσιας υγείας, σε συνδυασμό με την ανασκόπηση και την αξιολόγηση των σύγχρονων Συστημάτων Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας, συμπεριλαμβανομένων βέλτιστων πρακτικών για την εξασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας και τη διασφάλιση των πληροφοριών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς και του σημερινού πλαισίου λειτουργίας με βάση το ισχύον ρυθμιστικό και κανονιστικό πλαίσιο.
Δράση 1.1
Η δράση περιλαμβάνει τη χαρτογράφηση και αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του Μηχανισμού Επιδημιολογικής Επιτήρησης, με έμφαση σε όλες τις κρίσιμες πτυχές της λειτουργίας του, συμπεριλαμβανομένης της εργαστηριακής υποστήριξης της επιτήρησης. Η διαδικασία αυτή θα πραγματοποιηθεί με την υποστήριξη εξειδικευμένων εμπειρογνωμόνων στον τομέα της επιδημιολογικής επιτήρησης, διασφαλίζοντας τη λεπτομερή καταγραφή των δομών, των διαδικασιών και των λειτουργικών δυνατοτήτων του τρέχοντος μηχανισμού επιτήρησης, καθώς και του θεσμικού και οργανωτικού του πλαισίου. Υφιστάμενα συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης που θα μελετηθούν είναι τα εξής:
- Υποχρεωτικώς δηλούμενα νοσήματα
- Επιτήρηση λοιμώξεων SoHO (Substance of Human Origin)
- Επιτήρηση Sentinel Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Δίκτυο Παρατηρητών Νοσηρότητας ΠΦΥ)
- Επιτήρηση Σοβαρής Οξείας Λοίμωξης Αναπνευστικού (Severe Acute Respiratory Infections -SARI)
- Συνδρομική επιτήρηση σε δομές φιλοξενίας προσφύγων/μεταναστών
- Επιτήρηση νοσοκομειακών λοιμώξεων
- Επιτήρηση μικροβιακής αντοχής στην κοινότητα
- Επιτήρηση μικροβιακής αντοχής στο νοσοκομείο
Δράση 1.2
Η δράση περιλαμβάνει τη χαρτογράφηση και αποτύπωση της υφιστάμενης λειτουργίας των Κέντρων Αναφοράς, των εργαστηρίων του δικτύου ΚΕΔΥ-ΠΕΔΥ του ΕΟΔΥ και των συνεργαζόμενων εργαστηρίων του ΕΟΔΥ, καθώς και των διαγνωστικών δυνατοτήτων των νοσοκομείων και των μεγάλων ιδιωτικών εργαστηρίων (που θα υποδειχθούν από την Αναθέτουσα Αρχή), συμπεριλαμβανομένης χαρτογράφησης αναφορικά με τη διασφάλιση ποιότητας στις εργαστηριακές μεθόδους που εφαρμόζουν.
Δράση 1.3
Στην παρούσα δράση προβλέπεται η ανασκόπηση των σύγχρονων Συστημάτων Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας, καθώς και η αξιολόγηση του υφιστάμενου πλαισίου λειτουργίας. Η ανάλυση θα βασιστεί στο ισχύον ρυθμιστικό και κανονιστικό πλαίσιο, με στόχο την αποτύπωση των δυνατοτήτων, των αδυναμιών και των σημείων προς βελτίωση, λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες πρακτικές και τα πρότυπα που εφαρμόζονται διεθνώς.
Φάση 2: Εκτεταμένη Ανάλυση Αποκλίσεων (GAP Analysis)
Στόχος είναι η στοχοθέτηση για τον ανασχεδιασμό και την αναμόρφωση του ελληνικού Μηχανισμού Επιδημιολογικής Επιτήρησης που θα αναπτυχθεί και η σύγκριση με την υφιστάμενη κατάσταση (η οποία αποτελεί και το σημείο εκκίνησης των προσπαθειών ανασχεδιασμού).
Η στοχοθέτηση θα πραγματοποιηθεί μέσω:
i) της εκπόνησης μελέτης ιεράρχησης προτεραιοτήτων επιδημιολογικής επιτήρησης,
ii) της μελέτης ιεράρχησης προτεραιοτήτων εργαστηριακής υποστήριξης σε περιβαλλοντικά και σε κλινικά δείγματα.
Η σύγκριση έχει στόχο τη μελέτη και την εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς το τι πρέπει να γίνει από τον ΕΟΔΥ προκειμένου να λειτουργήσει αποδοτικά ένας Μηχανισμός Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Δημόσιας Υγείας (PHS) και με ποιο οδικό χάρτη και ποιες προϋποθέσεις/διαστάσεις θα επιτευχθεί η μετάβαση στις – καλύτερες από τις περιπτώσεις – δομές, συστήματα, διαδικασίες, πρακτικές κλπ., οι οποίες δύναται να χρησιμοποιηθούν, και οι οποίες θα πρέπει:
- να συγκεκριμενοποιηθούν,
- να καταγραφούν αναλυτικά και
- να συγκριθούν με τις αντίστοιχες υφιστάμενες ακολουθούμενες δομές, συστήματα, διαδικασίες και πρακτικές στην Ελλάδα.
Δράση 2.1
Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δράσης θα πραγματοποιηθεί η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων επιδημιολογικής επιτήρησης. Η διαδικασία θα υλοποιηθεί μέσω της ενεργοποίησης Θεματικών Ομάδων Εργασίας, στις οποίες θα συμμετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς, όπως ιατροί, ερευνητές, επαγγελματίες Δημόσιας Υγείας και άλλοι σχετικοί εμπλεκόμενοι.
Ακολούθως, θα διενεργηθεί η αξιολόγηση των υπαρχόντων συστημάτων επιτήρησης, χρησιμοποιώντας μεθοδολογία Gap Analysis, με σκοπό τη διερεύνηση της συμμόρφωσης του υφιστάμενου μηχανισμού επιτήρησης με τα διεθνή πρότυπα και τις κατευθυντήριες οδηγίες, όπως αυτές ορίζονται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO).
Δράση 2.2
Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δράσης θα πραγματοποιηθεί η ιεράρχηση προτεραιοτήτων εργαστηριακής υποστήριξης της επιτήρησης (κλινικών και περιβαλλοντικών δειγμάτων) και καθορισμός των εργαστηρίων αναφοράς και συνεργαζόμενων εργαστηρίων, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια που θα δημιουργηθούν. Η διαδικασία θα υλοποιηθεί μέσω της ενεργοποίησης Θεματικών Ομάδων Εργασίας, στις οποίες θα συμμετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς, όπως ιατροί, ερευνητές, επαγγελματίες Δημόσιας Υγείας και άλλοι σχετικοί εμπλεκόμενοι.
Δράση 2.3
Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δράσης θα πρέπει να υλοποιηθεί ανάλυση αποκλίσεων (Gap analysis) του υφιστάμενου πλαισίου λειτουργίας ετοιμότητας και αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών Δημόσιας Υγείας σε σχέση με τα διεθνή πρότυπα (ECDC και WHO) και στη βάση οργάνωσης και λειτουργίας αντίστοιχων συστημάτων της ΕΕ.
Φάση 3: Ανασχεδιασμός – αναπροσαρμογή συστημάτων και υφιστάμενου πλαισίου
Στόχος είναι η ασφαλής μετάβαση στον νέο Μηχανισμό Επιδημιολογικής Επιτήρησης και το νέο Σύστημα Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας με ταυτόχρονη αναμόρφωση των ρυθμιστικών και κανονιστικών προβλέψεων.
Δράση 3.1
Η προτεινόμενη δράση περιλαμβάνει τον ανασχεδιασμό και την αναπροσαρμογή των υπαρχόντων συστημάτων επιδημιολογικής επιτήρησης, βάσει των αποτελεσμάτων των προηγούμενων φάσεων, με στόχο την ενίσχυση της λειτουργικότητας και την εναρμόνισή τους με σύγχρονα πρότυπα και ανάγκες.
Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται τα εξής:
Αναδιαμόρφωση των υπαρχόντων συστημάτων επιτήρησης, τα οποία αφορούν:
- Υποχρεωτικώς δηλούμενα νοσήματα.
- Επιτήρηση λοιμώξεων SοHO (Substance of Human Origin).
- Επιτήρηση Sentinel Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Δίκτυο Παρατηρητών Νοσηρότητας ΠΦΥ).
- Επιτήρηση Σοβαρής Οξείας Λοίμωξης Αναπνευστικού (Severe Acute Respiratory Infections -SARI).
- Συνδρομική επιτήρηση σε δομές φιλοξενίας προσφύγων/μεταναστών
- Επιτήρηση νοσοκομειακών λοιμώξεων.
- Επιτήρηση μικροβιακής αντοχής στην κοινότητα.
- Επιτήρηση μικροβιακής αντοχής στο νοσοκομείο.
Θα πρέπει να συνταχθεί πρωτόκολλο επιτήρησης ανά σύστημα που θα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον:
- Επικαιροποίηση δελτίων δήλωσης
- Σχεδιασμό της ροής πληροφορίας
- Σχέδιο ψηφιοποίησης των συστημάτων, με ενσωμάτωση μηχανισμών προστασίας δεδομένων (π.χ. ανωνυμοποίηση, ψευδωνυμοποίηση)
- Σχέδιο ανάλυσης και παραγωγής προτυποποιημένων αναφορών
- Διαμόρφωση μηχανισμών διάχυσης αποτελεσμάτων και ανατροφοδότησης
- Αξιολόγηση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας των συστημάτων
- Σχεδιασμό συνέργειας με άλλα συστήματα επιτήρησης
Ανάπτυξη νέων συστημάτων επιτήρησης και συγκεκριμένα:
- Επιτήρηση βασισμένη σε συμβάντα (Event-Based Surveillance)
- Εργαστηριακή επιτήρηση για την έγκαιρη ανίχνευση και διαχείριση κρίσιμων λοιμώξεων
Δημιουργία πρωτοκόλλου επιτήρησης και πρωτοκόλλου διερεύνησης και διαχείρισης/ελέγχου για συγκεκριμένα μεταδοτικά νοσήματα με σημαντική επίδραση στη Δημόσια Υγεία, με στόχο την καθοδήγηση και τη βελτίωση της παρακολούθησής τους (αδρά 30 νοσήματα που θα καθοριστούν από τον Ανάδοχο).
Δράση 3.2
Η δράση εστιάζεται στη διαμόρφωση της εργαστηριακής υποστήριξης της επιτήρησης, με βάση τα συμπεράσματα και των δύο προηγούμενων φάσεων, και περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον:
- Περιγραφή των λειτουργιών των κέντρων αναφοράς/εξειδικευμένων συνεργαζόμενων εργαστηρίων που καθορίστηκε ότι θα υποστηρίζουν την επιτήρηση.
- Καθιέρωση μηχανισμών για τη διασφάλιση της ποιότητας στις εργαστηριακές διαδικασίες, από τη δειγματοληψία και την ανάλυση έως την αναφορά των αποτελεσμάτων.
- Ενίσχυση της συνεργασίας του ΕΟΔΥ με τα Κέντρα Αναφοράς και Συνεργαζόμενα Εργαστήρια για τη βελτιστοποίηση της συλλογής, ανάλυσης και αξιοποίησης δεδομένων.
- Καθορισμό διαδικασιών ανταλλαγής δεδομένων, με σεβασμό στους κανόνες ανωνυμοποίησης και προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Δράση 3.3
Η προτεινόμενη δράση αφορά τον ανασχεδιασμό και τον καθορισμό ενός νέου οργανωτικού πλαισίου και αρμοδιοτήτων του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), με στόχο την αποτελεσματικότερη λειτουργία του και την εναρμόνισή του με σύγχρονες απαιτήσεις στον τομέα της Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Δημόσιας Υγείας (PHS).
Συγκεκριμένα, η δράση περιλαμβάνει:
- Βελτιστοποίηση της οργανωτικής δομής του ΕΟΔΥ, με ανάλυση των αναγκών και ενσωμάτωση σύγχρονων πρακτικών διοίκησης στον τομέα της Επιδημιολογικής Επιτήρησης.
- Προσδιορισμό αρμοδιοτήτων για κάθε επίπεδο οργανωτικής μονάδας, διασφαλίζοντας την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και την ενίσχυση της συνεργασίας.
- Ανάπτυξη και επικαιροποίηση περιγραφών θέσεων εργασίας, οι οποίες θα περιλαμβάνουν σαφείς προσδιορισμούς καθηκόντων, δεξιοτήτων και προσόντων που απαιτούνται.
- Σχεδιασμό και βελτιστοποίηση ροών εργασίας μεταξύ των οργανωτικών μονάδων και των στελεχών, για την υποστήριξη της αποδοτικότητας και την εναρμόνιση των λειτουργιών με τις στρατηγικές προτεραιότητες.
- Εξασφάλιση διαλειτουργικότητας με άλλα εμπλεκόμενα συστήματα και φορείς Δημόσιας Υγείας, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Δράση 3.4
Η δράση εστιάζει στη διαμόρφωση και επεξεργασία των απαιτούμενων νομικών και κανονιστικών ρυθμίσεων, οι οποίες θα υποστηρίξουν την υλοποίηση των προτεινόμενων παρεμβάσεων αναδιαμόρφωσης του μηχανισμού επιτήρησης, σε οργανωτικό και λειτουργικό επίπεδο, και περιλαμβάνει:
- Ανάπτυξη των απαραίτητων νομικών εργαλείων, όπως Υπουργικές Αποφάσεις (ΥΑ), Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (ΚΥΑ) και άλλες κανονιστικές πράξεις που θα αποτελέσουν τη βάση για τη θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου πλαισίου λειτουργίας. Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει κατ’ ελάχιστον να περιγράφει τις διαδικασίες καταγραφής και αναφοράς και τις απαιτήσεις ποιότητας των δεδομένων, να προβλέπει τη χρήση ειδικών ψηφιακών εργαλείων για την υποστήριξη της επιτήρησης και να θεσπίζει το πλαίσιο διακυβέρνησης για τη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών στην επιτήρηση. Θα πρέπει να είναι εναρμονισμένο με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
- Διασφάλιση της νομικής ευθυγράμμισης των νέων ρυθμίσεων με τις υφιστάμενες αρμοδιότητες των φορέων και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
Δράση 3.5
Η συγκεκριμένη δράση, βάσει των αποτελεσμάτων που θα εξαχθούν από τα προηγούμενα στάδια, αφορά στην ανάπτυξη και θεσμοθέτηση νομικών και ρυθμιστικών παρεμβάσεων με σκοπό την αποτελεσματική εφαρμογή της Επιτήρησης των Λοιμώξεων που σχετίζονται με την Υγειονομική Περίθαλψη (HAI) και της παρακολούθησης της μικροβιακής αντοχής (AMR Surveillance).
Η δράση περιλαμβάνει:
Καθορισμό νομικού πλαισίου εφαρμογής:
- Διαμόρφωση νομοθετικών προτάσεων για την υποχρεωτική καταγραφή, ανάλυση και αναφορά των δεδομένων που σχετίζονται με την Υγειονομική Περίθαλψη (HAI) και τη παρακολούθηση της μικροβιακής αντοχής (AMR Surveillance).
- Θέσπιση υποχρεώσεων για τα νοσοκομεία, τα διαγνωστικά κέντρα και τα λοιπά υγειονομικά ιδρύματα για τη συμμόρφωση με τα πρότυπα επιτήρησης και διαχείρισης δεδομένων.
Ρυθμιστικές παρεμβάσεις για την εφαρμογή επιτήρησης:
- Δημιουργία κανονιστικών πράξεων που περιγράφουν τις διαδικασίες καταγραφής και αναφοράς, τις απαιτήσεις ποιότητας των δεδομένων και τη χρήση ειδικών ψηφιακών εργαλείων για την υποστήριξη της επιτήρησης.
- Θέσπιση πλαισίου διακυβέρνησης για τη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των νοσοκομειακών μονάδων, των εργαστηρίων και των αρχών δημόσιας υγείας.
Προτυποποίηση των διαδικασιών επιτήρησης:
- Καθορισμός πρότυπων πρωτοκόλλων και κατευθυντήριων γραμμών για τη συλλογή, ανάλυση και κοινοποίηση δεδομένων που σχετίζονται με την Υγειονομική Περίθαλψη (HAI) και της παρακολούθησης της μικροβιακής αντοχής (AMR Surveillance).
- Ενσωμάτωση μηχανισμών ανωνυμοποίησης και προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Ενίσχυση ελεγκτικών μηχανισμών:
- Δημιουργία μηχανισμών παρακολούθησης και ελέγχου της συμμόρφωσης των υγειονομικών δομών με το θεσπισμένο πλαίσιο.
- Καθορισμός κυρώσεων και κινήτρων για την ενίσχυση της εφαρμογής των προτύπων επιτήρησης.
Δράση 3.6
Η προτεινόμενη δράση αφορά την ανάπτυξη ενός Ολοκληρωμένου Πλαισίου Διάθεσης Ανοικτών Δεδομένων Επιδημιολογικής Επιτήρησης (PHS Open Gate), το οποίο θα επιτρέπει τη διαφανή, ασφαλή και αποτελεσματική διάθεση δεδομένων για την υποστήριξη της έρευνας, της λήψης αποφάσεων και της ενίσχυσης της Δημόσιας Υγείας.
Στόχοι της δράσης είναι:
Ενίσχυση της διαφάνειας και της προσβασιμότητας:
- Εξασφάλιση ότι τα δεδομένα επιδημιολογικής επιτήρησης είναι διαθέσιμα σε ερευνητές, επαγγελματίες δημόσιας υγείας, φορείς χάραξης πολιτικής και στο ευρύ κοινό, σύμφωνα με τις αρχές των ανοικτών δεδομένων.
- Διευκόλυνση της επιστημονικής ανάλυσης και της λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Διασφάλιση ποιότητας και προστασίας προσωπικών δεδομένων:
- Σχεδιασμός μηχανισμών που θα εγγυώνται την ποιότητα των δεδομένων, περιλαμβάνοντας διαδικασίες καθαρισμού, επαλήθευσης και ανάλυσης πριν τη διάθεση.
- Εφαρμογή πολιτικών ανωνυμοποίησης και ψευδωνυμοποίησης, καθώς και συμμόρφωση με την ισχύουσα εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων (π.χ. GDPR).
Θεσμοθέτηση και ρύθμιση λειτουργιών:
- Δημιουργία του κανονιστικού πλαισίου που θα ορίζει τις προϋποθέσεις και τους όρους πρόσβασης στα ανοικτά δεδομένα.
Ενίσχυση συνεργασιών:
- Ανάπτυξη συνεργασιών με ακαδημαϊκά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, διεθνείς οργανισμούς (π.χ. ECDC, WHO) και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς για τη βέλτιστη αξιοποίηση των δεδομένων.
Δράση 3.7
Η δράση αφορά τον σχεδιασμό ενός νέου Ολοκληρωμένου Πλαισίου για την εφαρμογή του Συστήματος Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας (PHEPR), με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας πρόληψης, ετοιμότητας, απόκρισης και αποκατάστασης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που επηρεάζουν τη Δημόσια Υγεία.
Αντικείμενο της δράσης είναι:
Σχεδιασμός ολοκληρωμένου πλαισίου:
- Ανάπτυξη ενός συστηματικού και δομημένου πλαισίου διαχείρισης κινδύνων και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, εναρμονισμένου με τα διεθνή πρότυπα και τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Ενσωμάτωση εργαλείων και μεθοδολογιών ανάλυσης κινδύνων για την έγκαιρη αναγνώριση, αξιολόγηση και ιεράρχηση των απειλών για τη Δημόσια Υγεία.
Οργάνωση και διακυβέρνηση:
- Σχεδιασμός της οργανωτικής δομής και του επιχειρησιακού μοντέλου για τη διαχείριση κρίσεων, με σαφή κατανομή ρόλων, αρμοδιοτήτων και διαδικασιών συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
- Δημιουργία πρωτοκόλλων συνεργασίας μεταξύ κεντρικών και περιφερειακών αρχών δημόσιας υγείας, νοσοκομείων, εργαστηρίων και άλλων κρίσιμων υποδομών.
Σχεδιασμός του θεσμικού πλαισίου και πλάνου ανθεκτικότητας της λειτουργίας των νοσοκομείων σε περίοδο πανδημίας:
- Εκτίμηση αναγκών σχετικά με τη λειτουργία των νοσοκομείων σε περίοδο πανδημίας, καθώς και σχεδιασμός θεσμικού πλαισίου και πλάνου ανθεκτικότητας της λειτουργίας των νοσοκομείων εν μέσω πανδημίας. Το πλάνο ανθεκτικότητας θα περιλαμβάνει τρία πιθανά πανδημικά σενάρια με βάση τη θνητότητα.
Δράση 3.8
Η παρούσα δράση αφορά τη σύσταση και τον καθορισμό του ρυθμιστικού πλαισίου λειτουργίας της Διυπουργικής/Διατομεακής Επιτροπής Σχεδιασμού για την Ετοιμότητα και Αντιμετώπιση Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας (PHEPR). Η Επιτροπή αυτή θα αποτελέσει τον κεντρικό συντονιστικό φορέα για τον στρατηγικό σχεδιασμό, την παρακολούθηση και τη διαχείριση κρίσεων που επηρεάζουν τη Δημόσια Υγεία, διασφαλίζοντας τη διυπουργική συνεργασία και τη διατομεακή συνέργεια.
Ο σκοπός, το αντικείμενο και ο ρόλος της Επιτροπής ενδεικτικά είναι:
Σκοπός και αρμοδιότητες:
- Ανάπτυξη Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ετοιμότητα και την Αντιμετώπιση Εκτάκτων Αναγκών Δημόσιας Υγείας, βασισμένου στις κατευθύνσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC), του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και άλλων διεθνών οργανισμών.
- Συντονισμός των ενεργειών μεταξύ Υπουργείων, Δημόσιων Οργανισμών, ιδιωτικών φορέων και κοινωνικών εταίρων για τη διαχείριση απειλών και κρίσεων.
- Επικαιροποίηση και βελτίωση του εθνικού πλαισίου διαχείρισης κινδύνων Δημόσιας Υγείας, βάσει νέων δεδομένων και εμπειριών από ασκήσεις προσομοίωσης ή πραγματικά συμβάντα.
Διατομεακή συνεργασία:
- Καθορισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων για τα εμπλεκόμενα Υπουργεία και τους αντίστοιχους φορείς, όπως το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Εσωτερικών, το Υπουργείο Παιδείας, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και άλλους.
- Προώθηση της συνέργειας μεταξύ των τομέων υγείας, περιβάλλοντος, εργασίας και εκπαίδευσης για την προληπτική αντιμετώπιση απειλών και κρίσεων.
- Εξασφάλιση διαλειτουργικότητας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, μέσω της θέσπισης πρωτοκόλλων συνεργασίας.
Σύνθεση και δομή:
- Καθορισμός της σύνθεσης της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων από κρίσιμα Υπουργεία, Δημόσιους Οργανισμούς και επιστημονικές ομάδες εμπειρογνωμόνων.
- Δημιουργία εξειδικευμένων Θεματικών Ομάδων Εργασίας για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ζητημάτων, όπως επιδημίες, φυσικές καταστροφές και απειλές μικροβιακής αντοχής.
- Ενίσχυση του επιστημονικού συμβουλευτικού ρόλου με τη συμμετοχή εκπροσώπων από τον ακαδημαϊκό και ερευνητικό χώρο.
Φάση 4: Εκπαίδευση εμπλεκομένων στο νέο μηχανισμό επιτήρησης και ψηφιοποίηση εκπαιδευτικού υλικού
Στόχος είναι η ενίσχυση των δεξιοτήτων του ανθρωπίνου δυναμικού του ΕΟΔΥ και η αποτελεσματική προσαρμογή τους στις νέες απαιτήσεις.
Δράση 4.1
Η προτεινόμενη ενέργεια αφορά την εκπαίδευση του προσωπικού στις εφαρμοζόμενες προδιαγραφές, πρότυπα και νέες διαδικασίες επιδημιολογικής επιτήρησης, με στόχο την ενίσχυση των δεξιοτήτων τους και την αποτελεσματική προσαρμογή τους στις νέες απαιτήσεις, καθώς και την ψηφιοποίηση του αντίστοιχου εκπαιδευτικού υλικού που θα εκπονηθεί.
Πιο συγκεκριμένα, η δράση περιλαμβάνει:
Αξιολόγηση εκπαιδευτικών αναγκών:
- Διερεύνηση του επιπέδου γνώσεων και δεξιοτήτων του προσωπικού, καθώς και προσδιορισμός των απαιτήσεων εκπαίδευσης με βάση τις νέες διαδικασίες και τα πρότυπα.
Σχεδιασμό και ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων:
- Ανάπτυξη εξειδικευμένων προγραμμάτων εκπαίδευσης που εστιάζουν στα διεθνή πρότυπα επιδημιολογικής επιτήρησης, όπως αυτά του ECDC και του WHO.
- Συμπερίληψη νέων διαδικασιών επιδημιολογικής επιτήρησης, όπως ψηφιακές πλατφόρμες, εργαλεία ανάλυσης δεδομένων, μηχανισμούς ανωνυμοποίησης και ανοικτά δεδομένα.
- Μετατροπή εκπαιδευτικού υλικού σε ψηφιοποιημένη μορφή αρχείων, συμβατή με τα διεθνή πρότυπα SCORM προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες ασύγχρονης εκπαίδευσης.
Διεξαγωγή εκπαιδευτικών δράσεων:
- Οργάνωση σεμιναρίων, εργαστηρίων και πρακτικών ασκήσεων με τη συμμετοχή έμπειρων εκπαιδευτών.
- Αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων εκπαίδευσης, όπως διαδικτυακά μαθήματα (e-learning) και προσομοιώσεις πραγματικών σεναρίων.
Αξιολόγηση και ανατροφοδότηση:
- Εφαρμογή συστημάτων αξιολόγησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας για την αποτύπωση των επιτευγμάτων και τη διαρκή βελτίωση των προγραμμάτων.
- Παροχή ανατροφοδότησης στο προσωπικό για τη διασφάλιση της κατανόησης και της εφαρμογής των νέων γνώσεων στην πράξη.
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
Ο προϋπολογισμός του Υποέργου ανέρχεται στο ποσό των 1.950.380,50 € (συμπ. ΦΠΑ).
